1. Θέματα

15 Ἀπριλίου 1452, Λεονάρντο Ντά Βίντσι.

Τοῦ Τάσου Γέροντα

Σάν σήμερα, 15 Ἀπριλίου, τό 1452 γεννήθηκε ὁ Λεονάρντο ντά Βίντσι. Τὀ πλῆρες ὄνομά του ἦταν Leonardo di ser Piero da Vinci καί ἦταν νόθος γιός τοῦ δικηγόρου Πιέρο ντά Βίντσι καί τῆς χωρικῆς Κατερίνας.



Ἦταν Ἰταλός ἀρχιτέκτονας, ζωγράφος, γλύπτης, μουσικός, ἐφευρέτης, μηχανικός, ἀνατόμος, γεωμέτρης, παλαιοντολόγος καί γιατρός, ὁ ὁποῖος ἔζησε τήν περίοδο τῆς Ἀναγέννησης.


Θεωρεῖται ἀρχετυπική μορφή τοῦ ἀναγεννησιακοῦ οὐμανιστῆ καί ἐπιστήμονα, τοῦ ἀναγεννησιακοῦ καλλιτέχνη, Homo Universalis καί μία ἰδιοφυής προσωπικότητα.


Ὁ Λεονάρντο μεγάλωσε μέ τόν πατέρα του στη Φλωρεντία, ὅπου ἀπό πολύ μικρή ἡλικία ἔδειξε δείγματα τῆς εὐφυΐας καί τοῦ καλλιτεχνικοῦ του ταλέντου. Σέ ἡλικία δεκατεσσάρων ἐτῶν στάλθηκε ὡς μαθητευόμενος στό ἐργαστήριο τοῦ φλωρεντίνου ζωγράφου καί ἀρχιτέκτονα Ἀντρέα ντέλ Βερόκιο, στό πλάι τοῦ ὁποίου παρέμεινε ἕως τό 1480. Τό 1482 μετακόμισε στό Μιλάνο, μία ἀπό τίς σπουδαιότερες εὐρωπαϊκές πόλεις τῆς ἐποχῆς, ἐπιχειρώντας ἕνα νέο ξεκίνημα ὡς καλλιτέχνης. Τήν περίοδο 1487 - 1490 ἔγινε μέλος τῆς αὐλῆς τοῦ ἡγεμόνα τοῦ Μιλάνου, Λουδοβίκου Σφόρτσα, ὅπου προσέφερε τίς ὑπηρεσίες του ὡς μηχανικός, ζωγράφος καί γλύπτης. Ἐκεῖ καθιερώθηκε ὡς προσωπογράφος. Τήν ἴδια περίπου περίοδο ἐργάστηκε ὡς σύμβουλος ἀρχιτέκτονας στόν καθεδρικό ναό τοῦ Μιλάνου, ἐνῶ τό διάστημα 1495-1498, ἔπειτα ἀπό παραγγελία τοῦ Λουδοβίκου Σφόρτσα, ζωγράφισε τόν «Μυστικό Δεῖπνο» στό μοναστήρι τῆς Σάντα Μαρία ντέ λέ Γκράτσιε, πού σέ συνδυασμό μέ τή μεταγενέστερη δημιουργία τῆς Μόνα Λίζα ἀπογείωσαν τή φήμη του. Τόν Δεκέμβριο τοῦ 1499, μετά τήν ἥττα τοῦ Λουδοβίκου Σφόρτσα ἀπό τά γαλλικά στρατεύματα, ὁ Λεονάρντο ἐγκατέλειψε τό Μιλάνο καί πέρασε ἕνα διάστημα στή Βενετία, καί τελικά ἐπέστρεψε στἠ Φλωρεντία τό 1500, ὁπότε ξεκινᾷ ἴσως ἡ παραγωγικότερη περίοδός του ὡς ζωγράφος. Τόν Ιούνιο τοῦ 1502 διορίστηκε ἀπό τόν Καίσαρα Βοργία «στρατιωτικός ἀρχιτέκτονας καί μηχανικός». Μαζί του ταξίδεψε στήν κεντρική καί ἄνω Ἰταλία, σχεδιάζοντας διάφορα ὀχυρωματικά ἔργα καί χάρτες γιά τίς ἐκστρατεῖες τοῦ Καίσαρα.


Τόν Μάρτιο τοῦ ἑπόμενου χρόνου ἐπέστρεψε καί πάλι στή Φλωρεντία, ὅπου ὁ Φραντσέσκο ντέλ Τζοκόντο τοῦ ἀνέθεσε νά ζωγραφίσει τό πορτραῖτο τῆς συζύγου του, τῆς περίφημης Τζοκόντα. Ὁ πίνακας αὐτός θεωρεῖται τό γνωστότερο ἔργο τοῦ Λεονάρντο κι ἕνας ἀπό τούς διασημότερους τοῦ κόσμου, ἰδιαίτερα μετά τήν κλοπή του ἀπό τό Λοῦβρο τό 1911 καί τή μυστηριώδη εὕρεσή του στή Φλωρεντία τό 1913.



Τήν περίοδο 1508-1512 ζοῦσε σχεδόν ἀποκλειστικά στό Μιλάνο, παρέχοντας τίς ὑπηρεσίες του στόν κυβερνήτη τῆς πόλης Σάρλ Ντ' Ἀμπουάζ. Τόν Σεπτέμβριο τοῦ 1513, μετά τόν θάνατο τοῦ Ἀμπουάζ (1511) καί τήν ἐκδίωξη τῶν Γάλλων ἀπό τό Μιλάνο (1512), ὁ Λεονάρντο ἐπισκέφθηκε τή Ρώμη ὑπό τήν προστασία τοῦ ἀδελφοῦ τοῦ πάπα Λεόντα Ι', Τζουλιάνο τῶν Μεδίκων. Μετά τόν θάνατο τοῦ Τζουλιάνο τῶν Μεδίκων τό 1516, δέχθηκε τήν πρόσκληση τοῦ βασιλιᾶ τῆς Γαλλίας Φραγκίσκου Α' καί ἐργάστηκε ὡς ζωγράφος τῆς βασιλικῆς αὐλῆς. Στίς 23 Ἀπριλίου τοῦ 1519 συνέταξε τή διαθήκη του καί τελικά πέθανε στίς 2 Μαΐου στό Κλου τῆς Γαλλίας.


Ἐνῷ εἶναι εὐρύτατα γνωστός γιά τούς πίνακες ζωγραφικῆς, ἦταν ἐπίσης σπουδαῖος ἐπιστήμονας, ἤ γιά τήν ἀκρίβεια, πανεπιστήμονας. Ἀπό τά μέσα τῆς δεκαετίας τοῦ 1480 καταπιανόταν σχεδόν μέ ὅλα τά ἐπιστημονικά πεδία. Στά διασωθέντα σχέδιά του περιλαμβάνονται μεταξύ ἄλλων ἅρματα μάχης, εὐφάνταστες ἱπτάμενες μηχανές καί μία ἰδανική πόλη, μέ λεωφόρους, κανάλια ὑδρεύσεως, σιντριβάνια, πλατεῖες, κήπους, στοές καί ὀχυρά. Τά σχέδια καί οἱ ἐφευρέσεις του συχνά ξεπερνοῦσαν κατά πολύ τίς τεχνικές δυνατότητες τῆς ἐποχῆς. Μεταξύ ἄλλων περιέγραψε τό ἀλεξίπτωτο (1480), παρατήρησε τά τριχοειδή φαινόμενα (1490), σχεδίασε ἱπτάμενες μηχανές (1494), ρουλεμάν (1496), τό πρῶτο ὅπλο (1500) καί τό πρῶτο ἑλικόπτερο (1500). Ἔκανε σημαντικές παρατηρήσεις στούς τομεῖς τῆς γεωλογίας (γήινος φλοιός), τῆς παλαιοντολογίας (ἀπολιθώματα) καί τῆς βοτανικής.



Τόν Ἀπρίλιο τοῦ 1489 ξεκίνησε τή συγγραφή ἑνός βιβλίου ὑπό τόν τίτλο «Περί τῆς ἀνθρώπινης μορφῆς», τό ὁποῖο ὅμως δέν ὁλοκλήρωσε. Παράλληλα ἔκανε διάφορες μελέτες πάνω στήν ἀνθρώπινη ἀνατομία, συγκρίνοντας τίς «θεωρίες» του μέ τή μοναδική σωζόμενη σχετική θεωρία πού ὑπῆρχε τήν ἐποχή ἐκείνη, τόν Ἄνθρωπο τοῦ Βιτρούβιου. Ὁ Βιτρούβιος εἶχε καταλήξει στό συμπέρασμα πώς τό ἀνθρώπινο σῶμα -μέ τά χέρια σέ ἔκταση- μποροῦσε νά χωρέσει στά δύο τέλεια γεωμετρικά σχήματα, τόν κύκλο καί τό τετράγωνο καί πώς τό κέντρο τοῦ σώματος ἦταν ὁ ἀφαλός. Ὁ Λεονάρντο, μέ τίς δικές του μελέτες, διόρθωσε κάποιες ἀνακολουθίες τοῦ Βιτρούβιου.


Ἦταν ἑρευνητικό, ἀναλυτικό, μεθοδικό μυαλό. Εἶχε εὐρεία καί δημιουργική φαντασία, ἀδέσμευτη ἀπό τήν παράδοση καί χωρίς περιορισμούς ἀπό τήν τεχνική. Οἱ παρατηρήσεις του ἀποτυπώνονταν σέ θαυμάσια σχέδια μέ ποικίλα σχόλια.


Ἦταν ἀριστερόχειρας.


Ὁ ντά Βίντσι ἦταν χορτοφάγος ἐπειδή θεωροῦσε πώς κάθε τι πού μποροῦσε νά κινεῖται, μποροῦσε νά πονέσει ἐπίσης.


Διακρινόταν ἀπό ἕναν ἔντονο φόβο γιά λογοκλοπή. Γι' αὐτό ἔγραφε σέ κατοπτρική γραφή καί ἐφάρμοζε κώδικες καί κρυπτογραφήσεις προκειμένου νά προστατεύσει τίς ἰδέες του.


Πηγή: www.sansimera.gr