1. Mind the art
  2. Βιβλίο

Arab Jazz, του Karim Miské

γράφει ο Θοδωρής Μπόνης


Μια δολοφονία. Ένας γοητευτικός γείτονας. Πολλοί οι ύποπτοι. Το Παρίσι έρχεται αντιμέτωπο με ειδεχθή ανθρωποκτονία. Η 27χρονη Λορά, αεροσυνοδός και κόρη μαρτύρων του Ιεχωβά, επιστρέφει στο διαμέρισμά της μετά από πτήση εξωτερικού και βρίσκει φριχτό θάνατο. Ο Αχμέντ Ταρουντάν, ένας νευρωτικός Γάλλος με αραβικές ρίζες που ζει με επιδόματα και αναζητεί τη χαμένη του ταυτότητα στον κόσμο των βιβλίων, μένει στον κάτω όροφο και παρατηρεί το πτώμα της γειτόνισσάς του που κρέμεται από τα κάγκελα του μπαλκονιού της.



Η πρώτη σκέψη που του έρχεται στο μυαλό είναι ότι αποτελεί τον βασικό ύποπτο για την αστυνομία. Ποια είναι, ωστόσο, η αιτία της δολοφονίας της Λορά και τι κρύβεται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των γονέων της; Το συγγραφικό ντεμπούτο του Karim Miské με το αστυνομικό μυθιστόρημα που φέρει τον τίτλο «Arab Jazz» από τις εκδόσεις Πόλις με την εξαιρετική μετάφραση της Αγγελικής Τσέλιου επιχειρεί ένα ανθρωπολογικό πέρασμα από τη σύγχρονη Ευρώπη που μαστίζεται από τον ισλαμικό φονταμενταλισμό, τον ρατσισμό και τον κόσμο των ναρκωτικών. Αρώματα από τζαζ, χαϊντεγκεριανοί στοιχασμοί, συνοικιακά παλαιοπωλεία και το φυσικό περιβάλλον του βορειοανατολικού Παρισιού συνθέτουν και καλούνται να αναδημιουργήσουν πότε πότε το σκηνικό, στο οποίο υποβάλλονται πολλαπλές προσωπικότητες. Ερωτικές παρορμήσεις, αστυνομικές αναζητήσεις και ματαιωμένα σχέδια εκτίθενται από έναν παντογνώστη αφηγητή που αναδεικνύει την εύθραυστη ισορροπία μεταξύ του Καλού και του Κακού.



Το πολυχρωματικό και πολυπολιτισμικό δημιούργημα του συγγραφέα από τη Μαυριτανία που ακολουθεί τα χνάρια του James Ellroy και του «White Jazz» αποκτά έναν δυναμικό τόνο, επιδιώκοντας να στηλιτεύσει το θρησκευτικό μίσος που δημιουργείται ανάμεσα σε μάρτυρες του Ιεχωβά, ορθόδοξους Εβραίους που ανήκουν στο κίνημα των χασιδιστών και σαλαφιστές Μουσουλμάνους. Οι διάλογοι ενίοτε γίνονται προβλέψιμοι και οι πολλοί εμπλεκόμενοι πρωταγωνιστές δημιουργούν σύγχυση αναφορικά με τον ρόλο που καλείται να επιτελέσει ο καθένας, αλλά αυτό οφείλεται στη μουσικότητα της αφήγησης που θυμίζει τζαζ αυτοσχεδιασμούς. Αξίζει να σημειωθεί ότι το τέλος του βιβλίου ακολουθεί μια λίστα μουσικών κομματιών που περιλαμβάνει μουσικούς από την Patti Smith και τους The Rolling Stones μέχρι τους Portishead και την Dinah Washington. Το βραβευμένο με το Μεγάλο Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας για το 2012, «Arab Jazz», δεν διεκδικεί τον στενό τίτλο του αστυνομικού νουάρ. Η Ρασέλ και ο Ζαν, οι δύο βασικοί αστυνομικοί χαρακτήρες που καλούνται να ανακαλύψουν τον δολοφόνο της Λορά, ακολουθούν τις εξελίξεις, ενώ παράλληλα φανερώνεται η ακόρεστη δίψα ανώτερών τους για εξουσία. Το Κακό είναι εδώ – μας λέει ο συγγραφέας – με οποιοδήποτε προσωπείο κι αν εμφανίζεται. Ο πόλεμός του με το Καλό δεν τελειώνει ποτέ, αλλά υπάρχει πάντα και η γκρίζα περιοχή, όπου τα δυο αυτά αναμειγνύονται: πρόκειται για το πεδίο των διανθρώπινων σχέσεων.



«Arab Jazz» (μετάφραση: Αγγελική Τσέλιου) από τις εκδόσεις Πόλις