1. Mind the art
  2. Βιβλίο

Γκιακ, του Δημοσθένη Παπαμάρκου

γράφει η Εύα Κουκή

Το «Γκιακ» είναι μια αρβανίτικη λέξη, η οποία σημαίνει: 1. αίμα, 2 δεσμός συγγένειας που προκύπτει από κοινή καταγωγή, συγγένεια εξ αίματος, συγγενής εξ αίματος, 3. φόνος που γίνεται για λόγους εκδίκησης, εκδίκηση, αντεκδίκηση, 4. φυλή. Αυτός είναι ο τίτλος του βιβλίου του Δημοσθένη Παπαμάρκου, το οποίο αποτελείται από εννιά διηγήματα με κοινό θεματικό άξονα: τον πόλεμο, το αίμα, τη βαρβαρότητα, το τραύμα.



Οι ήρωες των αφηγημάτων του βιβλίου είναι όλοι πολεμιστές στη Μικρά Ασία (και όχι μόνο) τα χρόνια της μικρασιατικής καταστροφής και έχουν βιώσει στο πετσί τους την κτηνωδία, τη βαρβαρότητα και την απελπισία του πολέμου. Στο βιβλίο αυτό βλέπουμε τη θηριωδία της μικρασιατικής καταστροφής από την άλλη πλευρά. Όχι από την πλευρά των προσφύγων, που κατατρεγμένοι έφτασαν στην Ελλάδα και προσπάθησαν να επιβιώσουν. Αλλά από την πλευρά των στρατιωτών του ελληνικού στρατού που έφαγαν τα νιάτα τους στις μάχες, που έγιναν μάρτυρες αλλά ήταν και συμμετέχοντες στις βαρβαρότητες, που έχασαν φίλους, που πήραν εκδίκηση. Ο συγγραφές μας δείχνει ξεκάθαρα ότι στον πόλεμο δεν υπάρχουν δύο διαφορετικές πλευρές, ότι δεν υπάρχουν καλοί και κακοί, αλλά ότι όλοι βιώνουν την ίδια ιστορία, το αίμα και την βία.



Οι ήρωες είναι απλοί άνθρωποι που προσπαθούν να διαχειριστούν το τραύμα του πολέμου και τη βία της μάχης. Το κοινό χαρακτηριστικό όλων των προσώπων των διηγημάτων είναι ότι θέλουν να «πετάξουν» από πάνω τους την κληρονομιά του πολέμου και του αίματος και ζητούν μια κάθαρση η οποία δεν έρχεται. Το βίωμα, η μνήμη και το παρελθόν αρνείται να φύγει. Ζουν σε μια μεταιχμιακή κατάσταση. Βιώνουν την εσωτερική σύγκρουση μεταξύ του παλαιότερου εαυτού τους και αυτού που υπάρχει τώρα, μετά την εμπειρία του πολέμου. Τα πρόσωπα του βιβλίου είναι «παιδιά» της εποχής τους και πάνω στις αφηγήσεις της ζωής τους αντανακλάται και το μεταίχμιο στο οποίο βρίσκεται η τότε ελληνική ιστορία.



Οι ήρωες του Παπαμάρκου διηγούνται τις ιστορίες τους σε κάποιον συνομιλητή και έτσι δημιουργείται κάθε φορά ένας μονόλογος που ρέει αβίαστα. Συνεπώς, είναι έντονο το στοιχείο της προφορικότητας και το θεατρικό στοιχείο. Η γλώσσα είναι λαϊκή, γεμάτη ιδιωματισμούς μα, ωστόσο, ανεπιτήδευτη. Ο συγγραφέας έχει διατηρήσει την ντοπιολαλιά, με αποτέλεσμα να μας φέρνει πιο κοντά στην εικόνα αυτού που μιλά και στην αίσθηση που αυτός αποπνέει. Η αφήγησή είναι τραχιά και ενίοτε σκληρή, δίνει όμως την απαραίτητη ένταση στο βιβλίο



Ο Δημοσθένης Παπαμάρκος αποδεικνύεται ένας ταλαντούχος δημιουργός -σίγουρα ένας από τους ικανότερους νέους συγγραφείς- με εξαιρετική πένα. Καταφέρνει να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα τεχνηέντως συνδυάζοντάς την με πλούσια αφήγηση και προσδίδοντας το κατάλληλο ύφος στο βιβλίο. Προσωπικά, ξεχώρισα από τα διηγήματα το «Γυάλινο μάτι» και το «Νόκερ».



Ο Δημοσθένης Παπαμάρκος γεννήθηκε στη Μαλεσίνα Λοκρίδας το 1983. Έχει εκδώσει τα μυθιστορήματα «Η αδελφότητα του πυριτίου» (Αρμός 1998), «Ο τέταρτος ιππότης» (Κέδρος 2001) και τις συλλογές διηγημάτων «ΜεταΠοίηση» (Κέδρος 2012) και «Γκιακ» (Αντίποδες 2014). Για το πρώτο του μυθιστόρημα του απονεμήθηκε το βραβείο Νεανικός Ικαρομένιππος. Είναι υποψήφιος διδάκτορας Αρχαία Ελληνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.