1. Mind the art
  2. Θέατρο

Οι κάτω απ' τα αστέρια, στο θέατρο Αυλαία

γράφει η Ιωάννα Λιούτσια

Ένα σύγχρονο ελληνικό έργο παρακολουθήσαμε πρόσφατα στο θέατρο Αυλαία. Πρόκειται για το έργο του Τηλέμαχου Τσαρδάκα "Οι κάτω απ' τα αστέρια", με πρωταγωνιστές και σκηνοθέτες την Λίλα Μπακλέση και τον Κωνσταντίνο Μπιμπή.


Είναι πάντα ευχής έργον να ανεβαίνουν στη θεατρική μας σκηνή – και δη της Θεσσαλονίκης που είναι και πιο μικρή και περιορισμένη – σύγχρονα έργα και μάλιστα Ελλήνων συγγραφέων. Να πάψει επιτέλους αυτό το "δεν υπάρχουν συγγραφείς πια". Λες και τους δίνεται ο χώρος, λες και τους απλώνεται το χέρι κι αυτοί το γυρίζουν πίσω. Υπάρχουν συγγραφείς, ας τους ακούσουμε. Τον Τσαρδάκα τον ακούσαμε κι ήταν μάλλον το καλύτερο από τα στοιχεία της παράστασης. Όχι ότι δεν είχε αδυναμίες, όχι ότι δεν φλέρταρε ορισμένες φορές με το ευτελές και τον λαϊκισμό, όχι ότι δεν έκανε μερικά κακόγουστα αστεία περί τσιγγάνων – τα οποία ίσως και να μην τα αντιλαμβανόμασταν έτσι αν δεν υπερτονίζονταν κοροϊδευτικά από το υποκριτικό ύφος.



Παρά, όμως, τις κάποιες αδυναμίες του είναι ένα κείμενο που μπόρεσε να σταθεί με επάρκεια και αξιοπρέπεια στη σκηνή. Άλλωστε, ζούμε στο 2019. Όλα τα κείμενα μπορούν να είναι δυνατά και ουσιαστικά μέσα στα κατάλληλα συμφραζόμενα. Δεν υπάρχουν πια καθαρές γραμμές στο τι είναι θεατρικό και τι όχι. Ιστορίες θέλουμε να ακούμε, και γιατί όχι; Ιστορίες που τις γεννά το σήμερα. Θα μου πείτε, τι σχέση έχει με το σήμερα αυτή η ιστορία; Πιο πολύ έμοιαζε να αναφέρεται στη δεκαετία του 1990. Έστω, ακόμη κι αυτό είναι μια επιλογή. Μια εποχή που επιθυμεί να εθελοτυφλεί και προτιμά τον εσκαπισμό από το σκάψιμο των σωθικών της, μας δείχνει κάτι. Άλλωστε λίγα είναι τα έργα (οποιασδήποτε) τέχνης που μιλάνε για την ίδια τους την εποχή.



Κατά τα άλλα, πρόκειται για μια παράσταση με πολλές αδυναμίες. Θα τολμούσα να πω ότι φανερώνει μια προχειρότητα και μια βιάση ή αν προτιμάτε μια υπερεκτίμηση δυνάμεων. Οι δύο πρωταγωνιστές αυτοσκηνοθετήθηκαν, έχοντας και ένα εξωτερικό μάτι την Άρτεμι Γρύμπλα. Πολλές υποκριτικές αδυναμίες, θολή – για να μην πω ανύπαρκτη – η σκηνοθεσία. Την Λίλα Μπακλέση δεν την έχω παρακολουθήσει σε άλλες δουλειές, αλλά για τον Κωνσταντίνο Μπιμπή είχα μια άλλη εικόνα. Μια εικόνα που είχε σχηματιστεί όχι άδικα από την μεγάλη επιτυχία της παράστασης "Ρωμαίος και Ιουλιέτα για δύο" του Κώστα Γάκη, όπου πρωταγωνιστούσε μαζί με την Αθηνά Μουστάκα. Εδώ ήταν άλλος άνθρωπος. Βαρύς σκηνικά, πολλά σαρδάμ, ασυγκέντρωτος. Θέλω να πιστεύω πως τον πέτυχα σε μια άσχημη στιγμή, σε μια άσχημη μέρα.



Πιθανόν οι συντελεστές να πίστεψαν πως ένας σκηνοθέτης είναι περιττός και πως το ανέβασμα του έργου αυτού μπορεί να βασιστεί μόνο στον λόγο και τη χημεία των δύο ηθοποιών. Και μπορώ να πιστέψω πως κάτι τέτοιο ναι, μπορεί να συμβεί. Αυτό το εξωτερικό μάτι όμως τι έβλεπε; Δεν επιζητώ ευρήματα και εντυπωσιασμούς με θεατρινίστικα τρικ, επιζητώ απλώς μια στοιχειώδη παρατήρηση του σώματος. Τα σώματα και των δύο ηθοποιών την περισσότερη ώρα ήταν νεκρωμένα από τη μέση και κάτω. Όταν απευθύνονταν ο ένας στον άλλον έτειναν μονάχα τα χέρια τους – η κίνηση δεν ξεκινούσε από το κέντρο που λέμε, επομένως δεν είχε απεύθυνση, επικοινωνία. Και θα σταθώ και σε μία ακόμη κινησιολογική λεπτομέρεια. Κανείς δεν είδε το δίπλωμα του σώματος της πρωταγωνίστριας; Μια σωματική στάση που θυμίζει ναρκωμανείς στους δρόμους και που καμία απολύτως σχέση δεν έχει με τον ρόλο και την προσωπικότητα που υποδύεται η Μπακλέση στο έργο;


Κλείνοντας, θα ήθελα να επικροτήσω για ακόμη μια φορά την επιλογή ενός σύγχρονου ελληνικού έργου, να σημειώσω τη χαρά μου γιατί είδα νεανικό κοινό στην πλατεία του θεάτρου, αλλά να επισημάνω για ακόμη μια φορά την προσοχή που χρειάζονται ορισμένα σημεία της παράστασης – λεπτομέρειες ίσως για τους πολλούς, χρήσιμες όμως για όσους επιθυμούν να έχουν ένα ακόμη καλύτερο αποτέλεσμα και έχουν τις ικανότητες και τις δυνατότητες να το πετύχουν.