1. Mind the art

Σάν σήμερα τό 1966, Ζώρζ Λεμαίτρ

Τοῦ Τάσου Γέροντα


Ἦταν 17 Ἰουλίου τοῦ 1894 ὅταν γεννήθηκε στό Σαρλερουά τοῦ Βελγίου ὁ μετέπειτα Ἀββᾶς Ζώρζ Ἁνρί Ζοζέφ Ἐντουάρ Λεμαίτρ, Ρωμαιοκαθολικός ἱερέας, καθηγητής τῆς Φυσικῆς, ἀστρονόμος, κοσμολόγος καί μαθηματικός. Ὁ Λεμαίτρ εἰσηγήθηκε πρῶτος αὐτό πού ἀργότερα ἔγινε γνωστό ὡς ἡ θεωρία τῆς Μεγάλης Ἔκρηξης («Big Bang») γιά τή γέννηση τοῦ Σύμπαντος, τήν ὁποία εἶχε ὀνομάσει «ὑπόθεση τοῦ πρωταρχικοῦ ἀτόμου».


Ἀφοῦ μελέτησε κλασικά γράμματα σέ μία σχολή τῶν Ἰησουιτῶν (τό Collège du Sacré-Coeur) στό Σαρλερουά, ὁ Λεμαίτρ εἰσήχθη στή σχολή πολιτικῶν μηχανικῶν τοῦ Καθολικοῦ Πανεπιστημίου τοῦ Λέουβεν σέ ἡλικία 17 ἐτῶν. Τό 1914, μέ τήν ἔναρξη τοῦ Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, διέκοψε τίς σπουδές του καί πῆγε ἐθελοντής στόν βελγικό στρατό. Στό τέλος τῶν ἐχθροπραξιῶν τοῦ ἀπονεμήθηκε τό παράσημο τοῦ «Στρατιωτικοῦ Σταυροῦ μετά φοινίκων».


Μετά τόν πόλεμο ἄρχισε σπουδές στή Φυσική καί τά Μαθηματικά, ἐνῶ ταὐτόχρονα ἄρχισε νά ετοιμάζεται γιά τή χειροτονία του. Πῆρε τό διδακτορικό του τό 1920. Τό 1923 ἄρχισε μεταπτυχιακές σπουδές καί στήν Ἀστρονομία στό Πανεπιστήμιο τοῦ Κέμπριτζ. Ἐκεῖ ἐργάσθηκε μέ τόν ἀστρονόμο Ἄρθουρ Στάνλεϋ Ἔντινγκτον, ὁ ὁποῖος τόν μύησε στή σύγχρονη Κοσμολογία, τούς ἀστέρες, ἀλλά καί τήν ἀριθμητική ἀνάλυση. Ὁ Λεμαίτρ πέρασε τό ἑπόμενο ἔτος στίς ΗΠΑ, στο Harvard College Observatory καί στό MIT.



Τό 1925 ἐπέστρεψε στήν πατρίδα του καί ἔγινε λέκτορας μερικῆς ἀπασχόλησης στό Καθολικό Πανεπιστήμιο τοῦ Λέουβεν. Τότε ἄρχισε νά συγγράφει τήν ἀναφορά πού θά τοῦ ἔφερνε τή διεθνή ἀναγνώριση. Δημοσιεύθηκε τό 1927 στά Annales de la Société Scientifique de Bruxelles («Χρονικά τῆς Ἐπιστημονικῆς Ἑταιρείας τῶν Βρυξελλῶν»), ὑπό τόν τίτλο Un Univers homogène de masse constante et de rayon croissant rendant compte de la vitesse radiale des nébuleuses extragalactiques («Ἕνα ὁμογενές Σύμπαν σταθερῆς μάζας καί αὐξανόμενης ἀκτίνας ὡς ἑρμηνεία γιά τήν ἀκτινική ταχύτητα τῶν ἐξωγαλαξιακῶν νεφελωμάτων»). Παρουσίαζε ἐδῶ τή νέα ἰδέα ἑνός διαστελλόμενου Σύμπαντος. Δυστυχῶς ἡ δημοσίευση εἶχε μικρή ἀρχική ἐπίδραση, καθώς αὐτό τό ἔντυπο δέν διαβαζόταν ἀπό ἀστρονόμους ἔξω ἀπό τό Βέλγιο.


Ὁ Λεμαίτρ πρότεινε τή θεωρία σέ μία κατάλληλη στιγμή, καθώς ὁ Ἔντουιν Χάμπλ (Hubble) μέσα σέ δύο χρόνια θά κοινοποιοῦσε τόν «νόμο» πού φέρει τό ὄνομά του, καί ὁ ὁποῖος ὑποστηρίζει ἰσχυρά τό διαστελλόμενο Σύμπαν. Μάλιστα ὁ Λεμαίτρ ἐξήγαγε τόν «Νόμο τοῦ Χάμπλ» στή δημοσίευση τοῦ 1927. Ὁ Λεμαίτρ προσκλήθηκε στό Λονδῖνο τό 1931 γιά νά συμμετάσχει σέ συνάντηση πού διοργάνωσε ἡ «Βρετανική Ἕνωση γιά τήν Ἐπιστημονική Πρόοδο» (British Association for the Advancement of Science) πάνω στή σχέση ἀνάμεσα στό φυσικό Σύμπαν καί τό πνεῦμα. Ἐκεῖ πρότεινε ἕνα διαστελλόμενο Σύμπαν πού ἄρχισε μέ μία ἀρχική βαρυτική ἀνωμαλία, καί τήν ἰδέα τοῦ «πρωταρχικοῦ ἀτόμου», τήν ὁποία καί ἀνέπτυξε σέ μία ἀναφορά πού δημοσιεύθηκε στό περιοδικό Nature. Ὁ πατήρ Λεμαίτρ περιέγραψε ἐπίσης τή θεωρία του ὡς τό «Κοσμικό Αὐγό», πού «ἐξερράγη κατά τή στιγμή τῆς Δημιουργίας». Ὁ ὅρος «Big Bang theory» προῆλθε ἀπό ἕνα κριτικό σχόλιο τοῦ Φρέντ Χόυλ ἀπό τό ραδιόφωνο.



Πρός τά τέλη τῆς ζωῆς του ὁ Λεμαίτρ ἀφοσιώθηκε περισσότερο στόν ἀριθμητικό ὑπολογισμό. Στήν πραγματικότητα ἦταν ἕνας ἀξιόλογος ἀλγεβριστής καί ἔξοχος στούς ἀριθμητικούς ὑπολογισμούς. Ἀπό τό 1930 εἶχε ἤδη χρησιμοποιήσει τίς ἰσχυρότερες ὑπολογιστικές μηχανές τῆς ἐποχῆς. Τό 1958 εἰσήγαγε στό Πανεπιστήμιό του ἕνα Burroughs E 101, τόν πρῶτο ἠλεκτρονικό ὑπολογιστή τοῦ ἱδρύματος. Ὁ Λεμαίτρ διατήρησε ἕνα ἰσχυρό ἐνδιαφέρον γιά τήν ἀνάπτυξη τῶν ὑπολογιστῶν καί, ἀκόμα περισσότερο, στά προβλήματα τῆς γλώσσας καί τοῦ προγραμματισμοῦ. Μέ τήν πάροδο τῶν ἐτῶν αὐτό τό ἐνδιαφέρον αὐξήθηκε καί σχεδόν τόν ἀπορρόφησε ἐντελῶς.


Ὁ Λεμαίτρ ἀπεβίωσε λίγο μετά τήν ἀκρόαση τῆς εἴδησης γιά τήν ἀνακάλυψη τῆς κοσμικῆς ἀκτινοβολίας μικροκυμάτων ὑποβάθρου, πού ἐπαλήθευε τίς θεωρίες του σχετικά μέ τή γένεση


Δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο iporta.gr στις 17/7/2018